Lwfans Ceisio Gwaith

Lwfans Ceisio Gwaith yw'r prif fudd-dal ar gyfer pobl sydd mewn oed gweithio ond nad oes ganddynt waith.

Os ydych chi allan o waith neu’n gweithio 16 awr yr wythnos neu llai, ar gyfartaledd, mae’n bosib y byddwch yn gallu derbyn Lwfans Ceisio Gwaith.

Mae’n rhaid eich bod:

• yn gallu gweithio
• ar gael i weithio
• wrthi’n chwilio am waith
• dan oedran pensiwn y wladwriaeth

Sut mae’n gweithio?

Efallai y cewch Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar gyfraniadau os ydych wedi cael eich talu neu wedi derbyn credydau am gyfraniadau Yswiriant Gwladol (YG) dosbarth 1 yn y blynyddoedd treth perthnasol. Ni fydd cyfraniadau hunangyflogedig fel arfer yn golygu eich bod yn gymwys i gael Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar gyfraniadau.

Mae hwn yn seiliedig ar eich incwm a'ch cynilion. Mae'n bosib y cewch chi hwn os nad ydych chi wedi talu digon o gyfraniadau Yswiriant Gwladol (neu os mai dim ond cyfraniadau hunangyflogaeth rydych wedi'u talu) a'ch bod ar incwm isel.

Os ydych yn 16 neu'n 17 oed ac yn ddi-waith, efallai y gallwch gael y Lwfans Ceisio Gwaith sy'n seiliedig ar incwm am gyfnod byr. Er enghraifft, gallai hyn fod:

• os oes rhaid i chi fyw ar wahân i'ch rhieni
• os byddwch chi'n ei chael hi'n anodd iawn byw heb y Lwfans Ceisio Gwaith
• os ydych yn un o bâr sy'n gyfrifol am blentyn

Faint fyddwch yn ei gael?

Fe gewch chi gyfradd wythnosol gan ddibynnu ar eich oedran:

Oedran 16 - 24: £50.95

Oedran 25 neu'n hyn: £64.30

Efallai y bydd eich taliadau'n cael eu lleihau os byddwch chi'n cael pensiwn.

Dyma’r cyfraddau wythnosol mwyaf:

Pobl ifanc sengl 16 – 24 oed: £50.95

Pobl sengl 25 oed neu’n hyn: £64.30

Cyplau a phartneriaethau sifil (a'r ddau'n 18 oed neu'n hyn): £100.95

Rhieni sengl (o dan 18 oed): £50.95

Rhieni sengl (sy'n 18 oed neu’n hyn): £64.30

Efallai bydd eich enillion yn cael eu lleihau os cewch incwm o gyflogaeth rhan-amser. Os oes gennych gynilion dros £16,000, mae'n debyg na fyddwch chi'n gymwys.

Os yw eich partner neu'ch partner sifil yn gweithio 24 awr neu fwy yr wythnos ar gyfartaledd, fel arfer, chewch chi ddim Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm (nid yw hyn yn effeithio ar Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar gyfraniadau). Os yw'n gweithio llai na 24 awr, fe all hynny effeithio ar faint gewch chi.

Efallai caiff eich taliadau eu gostwng os cewch bensiwn galwedigaethol neu bersonol:

• Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar gyfraniadau, sef £50 wediâi ddiystyru cyn gostwng Lwfans Ceisio Gwaith.
• Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm, syân brawf modd, a heb diystyrwch

Sut i hawlio

Ffoniwch 0800 012 1888 (rhwng 8.00 am a 6.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener). Mae gwasanaeth ffôn testun ar gael os oes gennych nam ar eich clyw neu'ch lleferydd ar 0800 023 4888.

Gallwch wneud cais am Lwfans Ceisio Gwaith ar-lein

Bydd cynghorydd yn esbonio sut mae'r Lwfans Ceisio Gwaith yn gweithio ac yn paratoi 'cytundeb ceisiwr gwaith' gyda chi, sy'n dangos:

• pryd fyddwch chi ar gael i weithio
• y math o waith rydych chi'n chwilio amdano a sut byddwch chi'n chwilio amdano
• sut y gallech chi wella'ch cyfle o ddod o hyd i waith
• yr help a'r cymorth gewch chi

Bydd rhaid i chi fynd i'r swyddfa bob pythefnos i gadarnhau'ch cais a bydd eich sefyllfa'n cael ei hadolygu mewn cyfweliadau rheolaidd.

Cysylltwch â’r Ganolfan Byd Gwaith

Sut mae’n cael ei dalu

Fel arfer, telir y Lwfans Ceisio Gwaith bob pythefnos mewn ôl-ddyledion drwy Daliad Uniongyrchol i'ch banc, eich cymdeithas adeiladu, neu'ch cyfrif Cynilion Cenedlaethol.

Beth i’w wneud os bydd eich amgylchiadau’n newid

Rhaid i chi ddweud wrth y Ganolfan Byd Gwaith cyn gynted ag y bo modd am unrhyw newid yn eich amgylchiadau. Er enghraifft, gallai hyn fod os byddwch yn:

• symud ty
• dechrau ar unrhyw fath o waith neu gwrs hyfforddi
• cael eich taro'n wael neu'n mynd i'r ysbyty
• mynd ar wyliau ym Mhrydain neu dramor
• cael cyfalaf (gan gynnwys cynilion a buddsoddiadau) er enghraifft os bydd rhywun yn gadael eiddo i chi

Mewn sawl achos, byddwch chi'n dal i allu hawlio'r Lwfans Ceisio Gwaith, ond os na fyddwch chi'n sôn am newid yn eich amgylchiadau, fe allech golli'ch budd-dal.

Sut i apelio

Gallwch ofyn am eglurhad neu wneud cais iddynt ailystyried unrhyw benderfyniad ar ôl iddo gael ei wneud. Fel arfer, cynhwysir gwybodaeth am sut i apelio yn y llythyr sy'n rhoi'r penderfyniad

Os ydych chi'n dymuno apelio, gofynnwch am daflen GL24DWP os credwch fod y penderfyniad yn un anghywir. Gallwch gael gafael ar y daflen yn swyddfa'ch Canolfan Byd Gwaith leol, neu ei llwytho, isod, o’r wefan hon.

 Llyfryn yr Adran Gwaith a Phensiynau: 'Os credwch fod ein penderfyniad yn anghywir' (PDF, 194K)

Sut i apelio yn erbyn penderfyniad budd-dal

Beth arall y mae angen i chi wybod

Pan fyddwch yn hawlio Lwfans Ceisio Gwaith byddwch yn cwrdd ag ymgynghorydd Personol Canolfan Byd Gwaith a fydd yn siarad â chi am y cymorth ychwanegol y gallai fod ar gael wrth oresgyn anawsterau chwilio am waith, er enghraifft:

• mynediad at gymorth arbenigol ar gyfer pethau fel ysgrifennu CV, paratoi ar gyfer cyfweliadau, magu hyder a sgiliau gwaith
• cymorth wrth chwilio am waith os na ydych wedi cael profiad chwilio am waith ers amser maith
• cymorth os ydych yn chwilio am swyddi proffesiynol neu weithredol
• cymorth gyda’ch darllen, eich mathemateg neu gyda Saesneg
• gwybodaeth am sut i gael cymorth i wella’ch sgiliau ar gyfer cyfleoedd swyddi lleol
• cymorth gyda threuliau penodol y gallai eich helpu i ddychwelyd i waith yn gyflym, er enghraifft, y gost o dalu dillad ffurfiol ar gyfer cyfweliad neu offer sylfaenol fel brwsys paentio sydd eu hangen i wneud swydd lle na fydd cyflogwyr yn darparu’r eitemau hyn

Bydd y cymorth hwn yn dibynnu ar eich amgylchiadau a’r hyn sydd ar gael yn lleol.

Os byddwch chi'n dal i fod yn ddi-waith ar ôl chwe mis, gofynnir i chi ddod am 'gyfweliad ailddechrau' gyda chynghorydd personol. Diben y cyfarfod hwn gyda'ch cynghorydd personol yw sicrhau:

• eich bod yn gwneud popeth o fewn eich gallu i ddod o hyd i waith
• bod y Ganolfan Byd Gwaith yn cynnig yr help sydd ei angen arnoch

Gall y Ganolfan Byd Gwaith roi gwybod i chi am y cymorth ychwanegol y gallech ei gael, yn ddibynnol ar eich amgylchiadau a’r hyn sydd ar gael yn eich ardal leol. Gall gynnwys:

• mynediad at swyddi ble mae cyflogwr yn cael cymhorthdal recriwtio o £1,000 a chymorth mewn gwaith yn ddibynnol ar y lleoliad
• cymorth i sefydlu busnes eich hun neu ddod yn hunangyflogedig, yn cynnwys cymorth ariannol a chyngor arbenigol
• y cymorth sydd ar gael os bydd angen i chwi wella eich sgiliau neu ddatblygu rhai newydd a fydd yn cynyddu eich cyfleoedd gwaith
• gwaith gwirfoddol y gallech ei wneud wrth chwilio am waith llawn amser. Bydd gwirfoddoli’n eich helpu i gadw eich sgiliau’n ddiweddar neu ennill rhai newydd a phrofiad i’ch helpu i gadw swydd.

Mae amrywiaeth o daflenni ar gael sy'n rhoi gwybod i chi am y cymorth a'r cyngor sydd ar gael i'ch helpu nôl i'r gwaith. Cânt eu dosbarthu gan eich ymgynghorydd Canolfan Byd Gwaith, neu gallwch eu lawrlwythio isod.

 Dewch o hyd i’ch ffordd nôl i’r gwaith - Diwrnod 1 (760KB)

 Dewch o hyd i’ch ffordd nôl i’r gwaith - Eich cyfarfod adolygu 13 wythnos (799KB)

 Dewch o hyd i’ch ffordd nôl i’r gwaith - Eich cyfarfod 26 wythnos (724KB)

 Dewch o hyd i'ch ffordd nôl i'r gwaith drwy wella eich sgiliau (Cymru'n unig)(715KB)

Os ydych chi'n ddyn dros 60 oed

Os ydych chi'n ddyn sydd rhwng 60 a 64 oed, gallwch holi'r Ganolfan Byd Gwaith a fyddech chi'n well eich byd o hawlio Credyd Pensiwn.

Darpariaeth ar gyfer caledi

Ni allwch gael Lwfans Ceisio Gwaith os byddwch yn torri'r rheolau ar gyfer y budd-dal hwn. Gallai hyn ddigwydd:

• os na fyddwch yn sicrhau eich bod ar gael i weithio
• os nad ydych yn chwilio am waith a hyfforddiant
• os nad oes gennych gytundeb ceisiwr gwaith cyfredol

Os bydd eich Lwfans Ceisio Gwaith yn dod i ben, efallai y gallwch gael taliad caledi Lwfans Ceisio Gwaith. Er mwyn i hynny ddigwydd, rhaid i chi fod mewn grwp sy'n agored i niwed, er enghraifft, bod gennych blant ar eich aelwyd, neu fod gennych broblem iechyd. Os nad yw hyn yn berthnasol i chi byddai angen i chi aros pythefnos cyn y gallech dderbyn taliad caledi.

Gall eich swyddfa Canolfan Byd Gwaith leol ddweud rhagor wrthych am y ddarpariaeth ar gyfer caledi.

Cysylltwch â'r Ganolfan Byd Gwaith am ragor o wybodaeth.